Hilvarenbeek, Johanna van Brabantklokje

Over een klokje uit de Hilvarenbeekse Toren, dat elke avond om 9 uur een nacht uit 1390 in herinnering brengt toen bewoners uit de buurt Johanna van Brabant uit het moeras hielpen.

In het najaar van 1390 reisde de Brabantse hertogin Johanna van Brabant per koets van haar kasteel in Turnhout naar ‘s Hertogenbosch. Nabij Abcoven, een oud gehucht bij Goirle, liepen de rijtuigen vast in het moeras. De lokale bewoners weigerden haar te helpen, uit wrok vanwege de verwoestingen die de bendes van Gelre twee jaar eerder aangericht hadden in het grensconflict met Brabant. De begeleiders van de hertogin konden niet anders dan verderop hulp zoeken. Na drie kilometer kwamen ze uit bij een aantal boerenwoningen op Groot Westerwijk, de buurtschap Langencruys. Met man en macht en vooral met ossen trokken de boeren de koetsen uit het moeras. Het was intussen te donker om verder te reizen, dus trok het gezelschap naar Groot Westerwijk, waar de hertogin onderdak kreeg in een boerderij.

Portret van Johanna van Brabant, gemalin van Wencelaus I. Rijksmuseum, CC0, via Wikimedia Commons.

Als dank schonk de hertogin de bewoners van Langencruys op 24 december het jaar nadien de Donk, een veengebied van 64 hectare. Sindsdien werd op kerstavond jaarlijks een mis opgedragen voor het welzijn van de hertogin en haar nakomelingen.

In Hilvarenbeek wordt ter herinnering nog elke avond om 9 uur het Johannaklokje geluid. Dit is de Lucasklok, een van de vier evangelistenklokken, gegoten in 1536. In 1914, aan het begin van de Eerste Wereldoorlog, zweeg het Johannaklokje vanwege de mobilisatie. Op 12 november 1927 werd het klokje opnieuw in werking gesteld, na een besluit van de gemeenteraad. Dagelijks herinnert het klokje de bewoners van Hilvarenbeek aan die ene nacht in 1390 toen hun voorouders hertogin Johanna uit de nood hielpen.

Met dank aan Veerle Sanderink en Marie De Keulenaer.

Bronnen:
Canon van Nederland. De legende van Johanna van Brabant in Groot Westerwijk.
Via https://www.canonvannederland.nl/nl/page/151018/.

Ed van Hees, “Langencruys. Een legendarische buurtschap op Groot Westerwijk”. In: Tussen Paradijs en Toekomst nr. 104 (2018), p. 25-35.