Wijnendale (of Sint-Pieters-op-den-Dijk)

Op 24 of 25 maart 1482 kwam hertogin Maria van Bourgondië ten val tijdens een jachtpartij. Ze viel van haar paard en liep daarbij zware verwondingen op. Enkele dagen later, op 27 maart 1482, overleed ze in het Prinsenhof te Brugge aan de complicaties van haar letsels. Ze werd begraven in de Onze-Lieve-Vrouwekerk in Brugge, waar haar praalgraf nog steeds te zien is. Dit verhaal vertel ik uitgebreid in Stoute schoenen.

Over de plaats van dit fataal ongeval bestaat echter al eeuwenlang discussie. Nikolaas Despars, Brugse kroniekschrijver uit de 16e eeuw, situeerde het ongeval in de bossen van Wijnendale bij Torhout, tijdens een reigerjacht. Deze versie werd eeuwenlang gevolgd en ook door moderne historici overgenomen (o.a. Prevenier, Blockmans, Cauchies, De Maesschalck, Haemers en ondergetekende).

Rond het midden van de 20e eeuw dook een alternatief scenario op. In 1959 werd het 17e-eeuws Coppietersmanuscript gepubliceerd in het tijdschrift Biekorf. Daarin lees je dat Maria van haar paard zou zijn gevallen in Sint-Pieters-op-den-Dijk, nabij de Sint-Hubrechtkapel. Daar zou ze op een boomstronk terecht zijn gekomen en vervolgens binnengebracht zijn in het kasteel “Seven Torren”. Van daaruit werd ze naar het Prinsenhof gebracht.

Sindsdien woedt er een historiografisch debat over de plaats waar Maria van Bourgondië van haar paard viel. Onderzoek naar het skelet van Maria van Bourgondië toonde voor het eerst welke verwondingen ze opliep, wat het debat hierover aanwakkerde. Sommige historici blijven bij Wijnendale, terwijl anderen kiezen voor Sint-Pieters-op-den-Dijk.

Hoewel voor het tweede scenario sterke argumenten te vinden zijn, werd in Stoute Schoenen gekozen om bij de traditionele versie te blijven: Wijnendale. De meerderheid van de onderzoekers lijkt immers nog steeds deze versie te volgen. Geschiedenis schrijven is nu eenmaal keuzes maken. In discussies tussen specialisten moet je op een gegeven moment keuzes maken, anders blijf je struikelen.

Wie zich verder wil verdiepen in de alternatieve hypothese van Sint-Pieters-op-den-Dijk, kan terecht bij het interessante artikel van dr. William De Groote, “De fatale val van Maria van Bourgondië in Sint-Pieters-op-den-Dijk nabij Brugge in 1482: een trauma-analyse” (Montanus Tijdingen, 2024, p. 161–180).

En zo blijft de laatste rit van Maria van Bourgondië vijf eeuwen later nog steeds stof opwaaien.

Rijksmuseum, CC0, via Wikimedia Commons.